Boskalis jaarverslagen 2011

Ecodynamisch ontwerpen

Waterbouw heeft een direct verband met ons milieu. Dit zorgt er voor dat overal ter wereld de milieu-effecten van waterbouwprojecten continu tegen het licht gehouden worden. Tijdens de verschillende fasen van ontwikkeling in een project, vanaf het ontwerp tot en met de realisatie- en onderhoudsfase, beoordelen deskundigen of het voldoet aan de eisen. Een goede zaak, vindt Boskalis. De internationale toetsing levert echter in de praktijk veel praktische bezwaren op. Door tegengestelde belangen en verschillen in interpretatie van milieuwet- en regelgeving staan belanghebbenden vaak tegenover elkaar in moeizame juridische procedures. Onvoldoende kennis over ecologische randvoorwaarden speelt hierbij een cruciale rol. Deze situatie kan er toe leiden dat waterbouw­projecten flinke vertraging oplopen of soms geen doorgang vinden.
Boskalis ziet ecodynamisch ontwerpen als een mogelijke oplossing. We zijn een van de initiatiefnemers en financiers van Ecoshape, de stichting die het innovatieprogramma Building with Nature uitvoert. We streven binnen het programma naar nieuwe, internationaal geaccepteerde ontwerpstandaarden. Zo leveren we een bijdrage aan het duurzaam beheren en ontwikkelen van dichtbevolkte rivier-, delta- en kustgebieden op de wereld. Samen met overheden, het bedrijfsleven, universiteiten, kennisinstituten, ingenieurs- en adviesbureaus, havenbeheerders en private opdrachtgevers doen we in dit vijfjarige onderzoeksprogramma, dat in 2008 is gestart, kennis en ervaring op over de dynamiek van de natuur. Doel is om waterbouwprojecten te ontwikkelen waarbij tegelijkertijd kansen worden gecreëerd voor de natuur door aan te sluiten op de natuurlijke dynamiek van de omgeving. Dit noemen we ecodynamisch ontwerpen. Bijzonder is dat dit programma aanhaakt op lopende of toekomstige projecten. De kennis kan zodoende meteen in de praktijk worden getoetst.
Het programma heeft in Nederland al een aantal aan­sprekende resultaten opgeleverd. In 2011 is bijvoorbeeld de Zandmotor opgeleverd, een nieuwe innovatieve manier voor het onderhoud van de Nederlandse kust. Er is een grote hoeveelheid zand voor de kust gelegd die door getij, stroming en golven verder wordt verspreid langs de Hollandse kust. Er is voor de komende jaren subsidie verworven om de monitoring te intensiveren waarbij promovendi de onderzoeksdata uit de monitoring zullen verwerken tot nieuwe kennis.

Een ander voorbeeld is de Groene Golfremmende dijk in de Noorderwaard; een pilot project dat onderdeel uitmaakt van het project Ruimte voor de Rivier. In deze tweeduizend hectare grote polder, ten zuiden van Dordrecht, worden binnen drie jaar de dijken over een lengte van honderden meters verlaagd en hier en daar zelfs doorgestoken. Om de bewoners te vrijwaren van natte voeten en hen tegelijkertijd het zicht op een logge, hoge nieuwbouwdijk te besparen, wordt er straks een wilgenbos voor de huidige­ waterkering aangeplant. Over een lengte van een kilometer worden er in een honderd meter brede strook duizenden wilgenstekken in de klei gestoken. Door de wilgen één keer per twee jaar om te hakken, ontspringen uitlopers op de stobbe die veel golf­­slag opvangen. Door de wilgen regelmatig te verversen, kunnen ze naar verwachting tot tachtig procent van de energie van de golven breken.
Als deze primeur zich in de praktijk bewijst, biedt het soelaas voor toekomstige dijkaanpassingen die nodig zijn in verband met hoogwaterafvoer en frequentere stormen.

Het onderzoek naar zachte kustverdediging in tropische systemen met mangroves loopt nog steeds. Hierbij kijken we naar een mogelijke toekomstige pilottoepassing van mangrovenbossen als natuurlijke kustverdediging in landen als Indonesië. Daarnaast bekijken we of we de kennis over het natuurlijke reproductie­gedrag van koralen kunnen verbreden.

Toekomst Building with Nature

In 2011 is het programma door de Topsector Water, een onderdeel van de Nederlandse overheid, gekozen als een van de 14 meest kansrijke business cases. Ecoshape heeft in november 2011 een overeenkomst gesloten met Rijks­water­staat en de Unie van Waterschappen. Met elkaar gaan we onderzoeken hoe wij nog meer oplossingen in de praktijk van Rijkswaterstaat en waterschappen kunnen introduceren. Deze samenwerking geeft ons een voorsprong in het verder ontwikkelen van kennis en het toepassen ervan. Boskalis ziet het sluiten van het convenant dan ook als een grote stap voorwaarts. Bovendien is Building with Nature opgenomen in het innovatiecontract dat in het kader van de Topsector Water is opgesteld.
In de afgelopen vijf jaar hebben we het Building with Nature-concept ontwikkeld en laten zien dat het werkt. Op dit moment wordt een vervolgprogramma voorbereid. In dit vervolgprogramma willen we op dezelfde voet voortgaan met het combineren van kennis en cases in de praktijk. We zetten volop in op het concept ‘’natuurlijke keringen’’, zowel in Nederland als elders. Ook willen we onderzoeken welke nieuwe ontwikkelingen er mogelijk zijn in kwetsbare estuaria.

In 2011 werd de Zandmotor voltooid, één van de Building with Nature projecten. De Zandmotor is een innovatieve manier van kustverdediging waarbij natuurlijke krachten als getij, wind, stromingen en golven worden ingezet om het zand op de kust aan te brengen.

Toegevoegd aan Mijn verslag Voeg toe aan Mijn verslag Bron: CSR Verslag 2011, Onze milieuprestaties, Pagina 48